Mutluluğun Formüllerine İnanma!

Geçen hafta pazar günü Şinasi Sahnesi'nde Sırça Kümes oyununu izledim. Sırça Kümes oyununun yazarı Tennesse Williams.

Sırça Kümes'te üç yetişkinin iç dünyalarına girmemize izin veren ya da kendi dünyamız hakkında bizi düşündüren diyalogların etkisinde kaldım.

Yetişkinlerden en yetişkin olan anne kızının geleceğinin mutlu bir evlilikte olduğu yanılgısına dört elle sarılmış. Genç kız ise okula, işe çeşitli fiziksel nedenlerle devam edemiyor ama aslında ruhsal problemler yaşadığını hissediyoruz. Delikanlı ise babası gibi uzaklaşmanın, kaçmanın yollarını arıyor. İşe gitmeyi başaramayan bir genç kız ve işe gittiği halde bundan memnun olmayan ve sorumluluk almak istemeyen bir genç söz konusu olduğunda hepimiz kendimizi genç kızın ya da genç adamın yerine koyabiliyoruz. Acaba bu özdeşleşme dışında işin ya da çalışma şartlarının iyi olup olmadığını ve buradan yola çıkarak da bütün çocukluğumuzu ve ergenliğimizi adadığımız okul yıllarının bize ne kadar iyi geldiğini sorgulayabiliyor muyuz?

Yaşadığımız sıkıntılı süreçlerde kendimizi suçlayıp duruyoruz sürekli. Acaba bu noktada durup düşünmemiz gerekmez mi? Bize güzel gelecek vaadi diye sunulan iyi bir iş hayatını ve  mutlu bir evliliği yakalamış nadir insanlar var ve onlar bize aslında işin böyle olmadığını söylüyorlar. Mutluluğun ya da iyiliğin işte ve evlilikte saklı hazineler olmadığını anladığımız halde neden daha farklı hayaller kuramıyoruz? Çünkü uzaklaşmanın ya da maceraların da hayal kırıklıkları içerdiğini biliyoruz. Düzene uyum sağlamak da serseri olmak da çözüm değilse ve bizi mutlu etmeyecekse ne yapmalıyız?

Burada sayın hocam Prof. Dr. Ahmet İnam'ın mutlulukla ilgili sözleri geliyor aklıma. "Mutluluk televizyon karşısında patlamış mısır yemek değildir." diyordu.

Sanıyorum mutlu olmayı istiyorsak bize verilen hazır kalıpların içine ruhumuzu ve bedenimizi sıkıştırmaya çalışmaktansa eleştirel düşünmeyi başarmalıyız.

ARP,UÇURTMA, GÖKKUŞAĞI VESAİRE

Arp çalan kadın için oldu

Bu gök ve yer

Her şey yürek atışı kadar

Yüreğine sığmayınca daralan bir mevsimdir sonbahar

Her şey o uçurtmaya bağlı

ve her şey ondan bağımsız

Niçin diye sorabiliriz kendimize

Bu acelenin yorduğu apaçık

Her şey bağlı o rivayete

Ve her şey bağımsız

Bu gök ve yer

Bir yerden bakarsanız anlamsız mı anlamsız

Başka bir yerde ise

Kişiye bağlı anlamlar

Bir ilkbahardır şimdi can erik

Bir rüyadır şimdi adamın ve kadının baktığı 

Öyle bir rüya ki

Gerçekten kıymetli

 her şey aşktan bağımsız

Sevgiye bağlı

Kiraz

Şiir yazmam artık diyordum. Yaşamam herhalde diyordum. Hep yanıldım. Yanıldım ve güzel şeyler oldu. Deniz kıpır kıpır oldu. Saçlarım dalgalandı. Bir sokakta çocukluğumla karşılaştım. Ah bilseniz daha ne güzellikler oldu...

Kötü şeyler de yaşadım elbette. Yaşadın da öğrendin mi her şeyi derseniz hayır derim. Öyle bir çırpıda öğrensek ne güzel olurdu ama kolay değil...

Sırt çantamı alıp evden kaçtığım da oldu.

Neler neler oldu. Sığar mı buraya? Sığmaz...

Şarkılar söylerken ölecek gibi oldum. Hiç ölmedim. Yasemin diye seslendim kendime. Kendine gel canım benim dedim kendime.

Kendimle konuştum hem de diğer insanlardan daha çok kendimle konuştum. İç seslerim bazen azaldı. Yine de konuşmaya çalıştım.

Kırmızı rengini yeni yeni sevmeye başladım. Yeni yeni içten gülmeye başladım. Ağlamayı öğrendim. Yine de ağlayamadım çok istediğimde...

Kiraz sözcüğünü sevdim. Taştı durdu yaşamımdan kirazlar...

Bir de şu şiiri sevdim. Sait Faik şiirini...

Sana nasıl nasıl anlatsam şu kiraz mevsiminin...

Sessizlik Şiirleri

SESSİZLİK-1

Gece çok sessizdir. İçinde için için düşünen ve düşünürken ısınan bir insanın mırıldandığı şarkılar yoksa...
Sessizdir sonbahar. Yaprağı, yağmuru, toprağı, şemsiyeyi, pencereyi duymuyorsa...
Sessizdir sigara. Külün düşüşünü, çakmağın çıkardığı sesi duyamazsan.
Ben çok sessizdir. Eğer  yalnız kaldığında sevgiye dair bir şiir okumamışsa...
Ben bu gece sevgiye dair bir şiir okudum.


SESSİZLİK-2

Anlar sessizdir. İçinde anlam yoksa...
Anılar sessizdir. İçin titremiyorsa...
Sessizdir deniz.
Sessizdir bilge.
İçinden geçenleri duyamazsan

SESSİZLİK-3

Her şeyi sessizlikle anlatabildiğinde
İnsan sevginin içinden geçiyor
Hiç vazgeçmeden
Hiç abartmadan

SESSİZLİK-4

Çocukken oyunumdu sessizlik
Büyüyünce anlamım oldu
Kimi güldürdü kimi ağlattı
Sesimi duymak için

Anlayan sen oldun

Gerçeğin Kalbi

Nar içimde bütün. Şarkılar, yapraklar, kitaplar var ömrümden taşan. İçi içine sığmayan yaramaz bir kız çocuğunun muzip gülüşünden esinlendim bu sabah. Turuncu kazağında portakal kokusu taşıyan esmer çocuğun ellerinden esinlendim bu sabah. İlk önce aşk dedim. İlk önce aşk olsun...Sonra her şey güzelleşir.

Anlamları bile değişir sözcüklerin. Kişiler hayatlarının anlamlarına yaklaşır. Aşk olsun önce. Sonra her şey renginin gökkuşağında olduğunu bilir. Duyduğum sese aşk dedim. Özlediğim kokuya aşk dedim. Narın içimde bütün olduğunu bile bile dağılsın ve bu tat bilinsin istedim.

Gerçeğin kalbi aşktır. Kim ki bir gerçek tarifi yapacak az önce dediğime kulak versin isterim.

Geldin

Gürültüden duyamadım geldiğini. Sesin soluğun da çıkmayınca...
Gelmişsin. Ezbere yaşamadan ve ince düşüncelerinle usul usul girmişsin içeri.
Sevinmez olur muyum hiç?
Sessiz kaldıysam sesine yaklaşmak için...
Yüzümde gördüğün bu dağınıklığın sebebi var ama sen geldin ve ben düzeleceğim.
Dinlemediğim şarkıları dinleyerek
Okumadığım şairleri okuyarak
Buz gibi bir geceden
Güneşli bir ilkbahar sabahı çıkarana kadar çalışacağım. Geldin diye...
Sesime uymuyor artık hüzün. Sesinde düşümü gördüm.

Korku mu?

Bazen dalıp gidiyorum. Etraftaki her şey kendi rengine bürünüyor. Daldığımda kalkıp gidiyor herkes. Yapayalnız kalıyorum.

Korkak olma diyorum. Dalacağın yerlerde cesur ol...

Korkak ol diyorum. Korkabiliyorsan ne güzel...

Ben çok korkuyorum diyebilmeyi istiyorum. Korkusuz değilim demek istiyorum. Özellikle sen uzaklaşırken çok korkuyorum.

Beyaz mı beyaz bir balık başını uzatıyor içimden. Ben onun içindeydim diyor. Korkuyorum.

Korktuğumda sen çok uzakta oluyorsun. Karanlıkta ışıklar saçan bir gemi görüyorum.

O gemide olduğunu hayal ediyorum. Korkum nar gibi dağılıyor etrafa.

Anlıyorum ki o nar benim içimde bir bütün.

Hayal edebildiğim müddetçe yaşarım. Anlıyorum ki  korkusuz olmak marifet değil...

Hep Öyle Kal

Bazen insan kanatlarını çizer ve uçmaya başlar. Düştüğü yerde de ne kanat çizdiği için ne de uçtuğu için pişmanlık duymaz.

Düştüğü yerden öyle güzel ve öyle güçlü bir şekilde ayağa kalkar ki herkes ona gizli gizli hayranlık duyar.

Ayaklarıyla yere o denli emin basar ki onun uçma denemelerini anlamakta güçlük çekersiniz.

Hayal gücünü hayat gücüne çevirebilen insanlardır onlar.

Düşünelim beraber... Hayallerimiz neden hep kırar bizi?

Belki de bizi kıran başka süreçlerdir. Öğrendiklerimiz, ertelediklerimiz ve kaybettiğimiz cesaretimizdir.

Belki de hayaller içimizde masum kalan tek gerçektir. Masum olamasak da "hep öyle kal"mamızı isteyen insanlar vardır. Bizi olduğumuz halimizden başka türlü istemeyen insanlar vardır. Bütün günahlarımız ve sevaplarımızla bizi biz olduğumuz için severler. Öyle insanlar varsa hayatımızda bizim hayat gücümüz onlardır.

Kendimizden şikayet ettiğimizde tek kelime etmeden bizi dinler ve sonunda "bitti mi?" derler. O anda size bakar ve kendiniz hakkında ne kadar yanlış düşündüğünüzü anlatırlar sözcüksüz.

An Meselesi

Dün dernekteydim. Psikoloji öğrencileriyle beraber  kısa film izleyen arkadaşlarımın sohbetine katıldım. Hayatımda gerçekten yaşadığımı hissettiğim iki yer var. Evim ve derneğimiz. Dernekteki arkadaşlarımın her birinin yaşamı zorluklarla ve aynı zamanda bu zorluklardan kendilerine kattıkları güzelliklerle geçmiş. Onlarla beraber sohbet etmeyi ve koro çalışmasına katılmayı özlemişim. Her bir arkadaşımdan öğreneceklerim olduğunun farkındalığıyla orada olmanın gerçek tadı anlaşılıyor.

Her insanın içindeki dünyayı anlamak ona nasılsın diye sormakla başlayabilir. İlgiyle dinlemek bu yolculuğu sürdürmemizi sağlayabilir. Dün yaşadıklarım sayesinde bugün yaşamım yeni bir anlam kazandı. Arkadaşlarımla sohbet ediyor olmanın yalnız kaldığımda bana fısıldayacağı ve zaman zaman bana haykıracağı cümleler var. 

Bu dünyada anlam bulamıyorsanız onu yaratacak olan sizsiniz diyen varoluşçu filozofları daha iyi anladım. Birbirimizin yanından ve ruh halinden teğet geçmeyerek anlam dolu anlar yaşamamız an meselesi...

Cadının Meselesi

Ruhsal şikâyetlerimin fiziksel ağrılara ve acılara dönüşmesi için elimden geleni yapmış olmakla övünebilirdim. Övünmek için yeterince zamanım vardı. Zaman benliğime teğet geçmeden geçiyor ve hayat uzakta bir yerde gelişiyor, değişiyordu.  İnsan kendi sesini dinlemeye başladığı zaman bir süre sonra sadece kendi sesini duyuyor ve o sesin içinde boğuluyor. Bir kaşık suda boğulmak kadar acı olan bu gerçekle yüzleştim.

Üşengeçlik ve tembellik arasında salınıp giden hareketlerimi değiştirecek filmler izlemeyi istesem de her şeyi yarıda bırakmaya yelteniyordum. Heyecanla avuçlarıma düşen cevizdi sanki hayat. Onu biraz zorlanarak kırmış ve içinin boş olduğunu gördükten sonra hayal kırıklığı yaşamımı kesintiye uğratmıştı. Etrafımdaki herkesin avuçlarının içine düşen cevizi iştahla ve ağır ağır yediğini gördükçe üzülüyordum. Bir arkadaşım yanıma geldi ve biliyor musun dedi iştahla ceviz yediğini gördüğün insanların çoğu ceviz yiyormuş gibi yapıyorlar. O anda sevinmem ve arkadaşıma bu durumu bana açıkça söylediği için mutlu olmam gerekiyordu. Hayal kırıklığımı arttıran bu gerçek karşısında boğazımda düğümlenen sessizliği arkadaşım da dahil kimse anlayamazdı.

Hayatın boş olduğu gerçeğiyle yüzleşmekten kaçınan insanların etrafımda olması rahatsızlığımı pekiştirmişti. Yeryüzünün benim gibi bir cadıyla işinin henüz bitmediğini anladım. Bu gerçeği kavrayınca da süpürgemi aramaya koyuldum.

Onlar hayatı yediklerini zannediyorlardı. Zavallı olduklarını hiç düşünmedim.

Kendi ağrılarımı unutmak ve bir kaşık suda boğulmaktan kurtulmak için her yolu denemeli ve her yolculuğa çıkmalıydım. İnsanların bilgelere, kahramanlara ya da meleklere duydukları ihtiyacın farkındaydım ama onlara melek taklidi yapmayacak kadar cadıydım.

İnsanlarla olan bu meselemin kendimle olan meselemden daha ciddi olduğunu kavradım. 

Bahçede

Sözcüklerin dört bir yana dağıldığını hissetmiştim. O anda uzun süren sessiz sohbetlerimiz başladı.  Kitap kahramanlarından uzakta, hayatın orta yerine kurulmuş iki dilsizdik.

Dilsizliğimin içimi gıdıkladığı bir anda tanışmıştım seninle. Kendi kendime güldüğüm ve kimsenin beni anlamayacağı dilimi bulmuştum.

Sen beni anlıyor olamazdın. Ne düşündüğümü bilebilmen olanaksızdı ve ben bunun tadını çıkarıyordum ki bakışlarınla karşılaştım.

Senin ve benim aramızdaki boşluğu değişik çiçeklerle doldurmaya başladın. Adını hiç bilmediğim çiçeklerdi onlar. Kokularının tarifi imkansızdı ve içlerinden biri beni ağlatmak üzereydi.

Bu bahçenin adını, çiçeklerin kokularını ya da bu boşluktan bahçeye neden girebildiğimi bilmiyordum.

Bakışlarının bana ulaştığından emindin. Bahçeyi sevdiğimi biliyordun. Sözlüğün vardı sanki. Tek kişilik dilimin sözlüğünü bulmuştun.

O sözlüğe ihtiyaç duymayacaktın bir süre sonra.

Konuştukça konuşmak isteyecektim.

Bir gün yeniden susmayı öğrenir miyim bilmiyorum.

Sevgiyi, sevilmeyi ve sevmeyi biliyorum. 

M Teorisi mi?

Benimle eş zamanlı olarak yaşayan bir başka ben düşüncesine- paralel evrenlere- yeni yeni alışıyordum. Sayısız paralel evrende neler olduğuna dair bilgimizin olmamasına üzülüyordum. Membran teoriyi anlamak bir video izlemekle olacak iş değildi. Bütün evreni açıklayan bir teoriydi M teori. Evren nasıl oluşmuştu? Büyük Patlamadan önce zaman var mıydı? Sicim Teorisi evreni açıklamakta neden yetersizdi ve Tekillik neydi? Sorular diğer soruları çağırırken içimdeki merak pekişiyordu. 

Daha çok şey öğrenme isteği duyuyor ve Rahmaninov dinliyordum. Uykumu kaçıran düşüncelerle barışmış, evime davet etmiş ve ağırlıyordum. Ne içerdiniz sayın bilim insanı diye soracaktım. 

Membranların birbiriyle çarpışması- dalgalı yüzeylerin birbiriyle çarpışması- sonucu oluşan evrenimizde her an başka bir büyük patlamaya hazır olmalıydık.

Boşluk sanıldığı kadar fazla değildi. Onbirinci boyutta başka fizik yasaları geçerliydi. Onbirinci boyutta bambaşka evrenler, bambaşka yasalar ve bambaşka uygarlıklar vardı. 

Evrende kendimizi yalnız hissediyor oluşumuz tüm bu bilgilerin farkındalığı içinde ne kadar hazindir...

Onuncu boyutla sınırlı kalan sicim teorisinde inat edenler sonunda çalışa çalışa onbirinci boyut hakkında çalışanlara katılıyorlardı. 

Bir başka ben düşüncesinden kimlik düşüncesine ve oradan da ait olma duygusuna doğru ilerler düşünce. 

Ait olduğun mekan, ait olduğun zaman ve kendini diğerlerinden ayırdığın benlik ne kadar da sensiz kalıyor zaman zaman.

Yabancı oluyorsun. Sessizce konuşuyor, isteksizce hareket ediyor ve bilincinden, eylemlerinden uzaklaşıyorsun. 

Bir süre sonra alışveriş mağazalarından işe ve işten eve dönüp "bugün de akşam oldu" diyerek kederleniyorsun. 

Fizikçilerin duyduğu heyecanı kıskanıyor ve onları okuyarak ,izleyerek heyecanlanmaya çalışıyorsun. 

Dünyaya ve düşlere dair için üşüdükçe üşüyor. Ne kadar çok insanın olanaklarını ve potansiyelini tükettiğini yaşıyor, görüyor ve kavrıyorsun. Kavradığın her gerçek karşısında seyirci kalmak sana göre değil. Şu paralel evrenler meselesini tartışabilsem ne kadar güzel bir gün olurdu diye düşündükçe için sıkılıyor. 

Seyirci kalıyorsun ister istemez. 

İçin geçip gidiyor. 

İçine kaçırılan korkular, yasaklarla utanıyorsun.

Dışarıda olanlarla içinde olanlar arasında oluşturulan uzaklıklardan dolayı yakınlaşamıyorsun sorumluluğa. 

Bir başka insanı sevemiyorsun. Bir başka ben bir başka evrende nasıl yaşıyor olursa olsun diyorsun. 

"Evren nasıl oluşmuş olursa olsun

Senin havan iyi olsun"

Aslında ne hava kaldı ne su!

Ne akıl kaldı ne duygu!

Yorgunsun...

Koku

Bütün vücudumla duyduğum
Sessizliği kokladım
Kokladım ki
Anlamı çok

Yitirmekten korkar oldum
Büsbütün

Sözcüğün cümleye karıştığı
Gözün daldığı andır heyecan


Öyle bir an gelir ki
Berrak ve kocaman
İçin açılır
Bütün vücudunla koklarsın
Büsbütün yitirmekten korkarsın

İyi düşünmenin
Doğru anlamanın
Zor olduğu zamandır

Öyle bir an gelir ki

Koklamaya kıyamazsın