insanın gücüne dair

“Sonuçta hepimizin ölecek olması, geride sadece tozun kalacak olması, İnsan’ın, koşulların onu maruz bırakabileceği hayvan-olma ayartısına karşı koyabilen biri olarak kendini olumladığı anda sahip olduğu ölümsüzlük kimliğini hiçbir surette değiştiremez.”

Alain Badiou

Babamla konuştuk, Pazar günü hava sıcaklığı on derece düşecekmiş dedi. Üşüyeceğiz ve bizi sıcak tutan şeyleri yanımıza almak yetmeyecek, üzerimizde olacak hırka, yağmurluk. Belki gribe yakalanmamak için daha dikkatli olacağız. Belki yağmur ömrümüzde ilk defa farklı sesler çıkaracak, farklı hissettirecek. Kasvetli sabahlarda içimizi kıpır kıpır eden bir öykü yazma telaşı yüzünden kahvaltı yapmayı erteleyeceğiz. Kasvetli sabahlarda en sevdiğimiz kazağımızı giyerek gün içindeki aksilikleri, olumsuzlukları üzerimize çekmeyeceğiz. Bu yeter mi? Gün içindeki olumsuzluklarla boğuşmak için daha farklı bir gücümüz olmalı sanki.

Bu güç nasıl bir şeydir ki insanı ayakta tutar? Bu güç ne renktir, nasıl bir kokusu vardır, görünüşü nasıldır? Kim anlatmak ister bilmiyorum. Kendime baktığımda bu gücün lacivert olduğunu, yasemin koktuğunu ve bir yağmur damlası biçiminde olduğunu söyleyebilirim. Bir başkası derse ki benim gücüm turuncu, kokusu elma, görünüşü deniz feneri şeklinde, nasıl itiraz edebilirim…

Bir gün Oslo’da Munch’un müzesine gitmeye çalışırken az kalsın kayboluyordum. Müzeye gideceğim derken şehirden uzaklaşmaya başlamıştım. Farkına vardım ve insanlara sora sora metroya binerek gitmem gerektiğini, hangi durakta ineceğimi öğrendim. İlk defa yurtdışına çıkmıştım ve müzeye giderken yalnızdım. Yanımda bu güç vardı işte, lacivert. Müzeyi bulduğumda derin bir nefes aldım ama az kalsın fotoğraf makinem yüzünden içeri almıyorlardı, derdimi anlatamıyordum. Müzeye girmek için sırada bekleyen bir aile, tam da benim arkamda, benim durumu anlatamadığımı görünce görevliyle benim aramda tercüman oldular. Ben içeri girdim ve o aile belki de sadece benim müzeye girmeme yardımcı olduklarını sandılar ama onlar bir hayali gerçekleştirdi. Sadece onlar da değil. Yol boyunca durdurup müzeyi sorduğum herkes sayesinde bir hayal gerçek oldu. Ertesi gün içimde cesaret büyümüş, mutluluk çoğalmış, Viegeland Park’a gittim tek başıma.

Gelecek yıllarda aynı cesaretle Brüksel’de Rene Magritte müzesine gittim. Büyülendim Rene Magritte eserlerinden. Kendimi daha çok sevdim. Koşullar ne kadar çetin olursa olsun insan hayallerine yolculuk edebilir, kavradım ve bu kavrayış sayesinde “ben bunu yapamam çünkü” ile başlayan cümlelerle mücadele etmeye başladım. Size bir soru sorabilir miyim dediğimde nazikçe soruyu bekleyen, cevaplamak ve yardımcı olmak konusunda istekli olan herkes bu mücadelede yalnız olmadığımı kanıtladı. Acelesi olan ve bana hayır diyenler de oldu ama ben sormaktan vazgeçmedim. Eğer acelesi olanlara küsüp hayalime yolculuktan vazgeçseydim çok şey kaybederdim. İnsanın neleri başarabileceğine dair tahayyülü sınırlı galiba…Kendisine inandıkça ve pes etmedikçe “ben bunu yapabilirim çünkü” cümleleri başlıyor. Üşümek, donmak, erimek yalan oluyor…

Yasemin Şenyurt

2019 Ekim

Ankara

Sevinç Yumağı

“Doğrusunu ister misiniz? Ben hikayenin nasıl yazıldığını da pek bilmem”

Sait Faik Abasıyanık

Uyanır uyanmaz ilk işim kedilerimle konuşmaktır. Birinin adı Nazende diğerinin adı Turta. Günaydın derim, kucağıma alırım, kucağımdan zıplayıp birbirlerinin yanına sokulduklarında, birbirleriyle oynadıklarında izlerim onları, bazen su içerken onlar dalar giderim hallerine. Geçen sabah uyandığımı fark eden ama henüz günaydın diyemediğim Nazende kendince bir günaydın dedi ki gözlerinden öpmek, içime sokmak, onunla ve turtayla tek vücut dolaşmak istedim. Sabah işe giderken Nazende çok itiraz ediyordu, ayaklarımın önüne yatıyor, çeşitli numaralar yaparak biraz daha kalmamı istiyordu, bu beni zorluyordu, onu kandırarak evden çıkıyordum.

Kediler bence insanların huyunu, suyunu en iyi tanıyan canlılar. Ne zaman ağlasam ya Nazende gözyaşımı yalar ya da Turta gelip bir fırsat bulur, burnumu ısırır. Senelerdir aynı evi paylaşmanın getirdiğinden çok daha güzel bir bağlılık bizimki. Nazende hiç kızdırmaz beni ama Turta perdeleri yerle bir ettiğinde çok üzülüyorum. Bunu kabullenmem gerektiğini söyledi veteriner, çok çaresi yok dedi.

Nazende geçen kış çok hastalandı. Yemek yemeyi reddetti, zar zor sevdiği şeyleri yemeye başladı da enjeksiyonla mamayı ağzına sokmaya çalıştığım günler geride kaldı. Beni çok korkuttu bu durum. Öyle zayıflamıştı ki her baktığımda bir an önce iyileşmesini diliyordum. O iyileşip kilo almaya başlayınca dünyalar benim oldu.

Bahar geldi o iyileşince. Turta, Nazende ve ben yumak olduk: Sevinç Yumağı.

O günden bu yana küçük şeyleri dert etmeyi bıraktım. O günden bu yana düzenli aldığım bir ilaca ihtiyaç duymamaya başladım. O günden bu yana onların evi oldu bu ev, ben misafir şair.

Şiir nasıl yazılır kediniz günaydın demezse, bilmem. Şiir nasıl yazılır, aklım ermez, kedi, köpek ve kuş veya balık, kaplumbağa, yunus sevmiyorsanız, onların bu dünyaya bizden daha çok sahip çıktığını düşünmüyorsanız. Şiiri patilerimle yazıyorum diyeceğim ama abarttığımı düşüneceksiniz. Bunun gerçek olduğunu kanıtlamayacağım. Çünkü kedilerim bundan hiç hoşlanmaz.

Ben onların insanı, evin misafiri olarak çok mutluyum. Yayınevleri reddedursun dosyamı, hayat hırçınlaşsın, insanlar acımasızlaşsın zaman zaman… Üzüntüye, öfkeye, kızgınlığa, korkuya açılırım ama bir yanım hep bilir sevinç yumağıyım geçen kıştan sonra.

Bir Öykü Kahramanı Gibi Hissetmek

“Şu kibritin, şu yanmam diye fısır fısır fısırdayıp da sonradan peki emret anam yanayım, diyen şu kibritin ışığına bak. Bu olur mu arkadaş. Böyle bir el sürçmesiyle açılıveren hararet, ışık, bayram, gördün mü sen? Gül, sevin arkadaş. Şu ağzımızdan çıkan dumanlara bak! Nasıl uçuyorlar. Yaşıyorsun efendi. Pırıl pırıl, tane tane, ıslak ıslak.”

Sait Faik Abasıyanık

Bana hamsi diye seslenen bir arkadaşım var. Geçen gün aradı, telefonunu açamayınca mesaj yazdım: Gözümden uyku akıyor. Ne güzel haldir o, uykuya ramak kala yarı düş yarı gerçek bir biçimde yaşadığını hissedersin. Yaşadığımı hissettirenlerden biri de bana hamsi diyen arkadaşım. Yoğunluk falan dinlemez, arar sık sık. Benim halimden de anlar anlamasına ama yeri geldiğinde de sitem eder. Sitem edilmesi ne güzeldir…Bana çilek diye seslenen bir başka arkadaşım da var. Bal diyen arkadaşım da  var. Çok eski zamanlarda minik dev diyen bir arkadaşım da vardı. Ben nasıl olur da hem hamsi hem bal hem dev olurum diye şaşırmıyorum. Ne güzeldir kabına sığamama, taşma hali…

Yaşamımı şölene çevirir arkadaşlarım. Bazen bir arkadaşım kızı ile beraber bir şarkı söyler, üşenmez, sesi kaydedip bana gönderir. En kötü, en dertli zamanlardan geçerken bir arkadaşımın sözleri ile “doğru ya” der ve devam ederim yolculuğa. Aşık olduğum zaman bir arkadaşım türkü söyler, öyle güzeldir ki sesi dinlemeye doyamam.

Ne güzeldir cebinde kuruş yokken havaya aldanmak, dostlarla buluşmak, şarkılar söylemek…

Belleğindeki hazinede neler neler vardır da insan bilmez çoğu zaman. Gelecek gözünü kamaştırır, heyecanlanır ama bilmez çoğu zaman an kendi başına görkemlidir. Geçmişin aklı ve geleceğin kanatları ile an bizi sevmeye davet eder.

Yağmurun altında şemsiyesiz falan yürürken, etrafındaki insanlar bir yere sığınmışken bir öykü kahramanı gibi hissetmek kendini ve çantanı hafifçe duymak sırtında, gözlerinden yaş gelmesi, düşünmek ve düşündüklerini söyleyebilmek hürriyeti, bir sigara istemek bir yabancıdan, gülümseyip teşekkür etmek ve belki de koşa koşa gitmek isterken sevdiğin insanın yanına, bir çocuğun seni durdurmasına, ellerinden tutup parka götürmesine izin vermek ve hediyeler bulmak doğadan, hediyeler vermek doğaya…

Çok erken bir saatte üstelik bir Pazar sabahı bir bardak demli çayı o şekerli seviyor diye yıllar sonra şekerli içmeyi denemek. Çok erken bir saatte pencereleri açıp denizin pencereden odana dolmasını izlerken yanında onun olduğunu hayal etmek. İnsanın en iyi yaptığı şeylerden biri olsa yaşamak, yani iş güç tamam da kendini bir kutuya koymasa, kutuya koyuyor olsa da patileri, pençeleri, kanatları, yüzgeçleri, yeleleri olduğunu bilse…

Yenilese kendini her sabah. Bambaşka bir şehir, bambaşka bir ülke bulamaz ama bambaşka bir insan olsa her an. Kabına, kutusuna sığamasa…Akşam akşam günaydın diyebilse veya dili tutulsa, konuşamasa, pandomim öğrense, ukulele çalsa ya da ne bileyim bellek hazinesinin farkına varsa güzel olmaz mı? Yarı düş yarı gerçek bir alanda aklı beş karış havada yaşasa ve oldu da “dalgın” , “aylak”, “muzur” olmakla eleştirilse ama kendini doğru dürüst ifade edip yaşam sarhoşuyum ben diyebilse.

Gözünden uyku akan hamsi bir deniz kızı olur mu o zaman ne dersiniz?

Ayılmak ister mi mesela insan?

Tiryakiliğin böylesi olur mu gibi sorularla meşgulken biri size adres sorsa ve siz de  biraz kaybolmanın fena olmayacağını bildiğiniz halde doğru dürüst tarif etseniz gideceği yeri ne güzeldir değil mi?

Siz sevdiğiniz insanın yanına koşa koşa giderken, içinizde kıyamet gibi bir özlem duyarken dört yaşlarındaki o çocuğun sizi ikna edip parka götürmesine izin verseniz ne güzeldir değil mi? O çocuğun arkadaşı olursunuz bir an için ve bir an bazen bir ömürdür, değil mi?

Yasemin Şenyurt

15.09.2019

İlham Veren Kadınlar Röportajı

Sayın Sinem Uslu'ya ve Metnihane ekibine İlham Veren Kadınlar röportajını ilk olarak benimle gerçekleştirdikleri için çok teşekkür ederim. Sorular öyle güzeldi ki kendimi, öykümü, Mavi At'ı ve sevdiğim kitapları tüm içtenliğimle anlatmamak imkansızdı. 

Röportajı şu linkten okuyabilirsiniz: 

https://www.metnihane.com/tr/blog-39/ilham_veren_kadinlar_yazar_yasemin_senyurt_roportaj1-286.html

Ben Diye Biri Var

Ben diye biri var

Koşuyor sular üzerinde

Sular diyorum

Ne fenadır

Karadan başkadır

Ben diye biri var

Çayı demli ve şekersiz içen

Gözlerinde ufuk çizgisi neden sanki

Güneş mi batmış bu sabah

Her taraf ışık

Sessizce doğruldum

Üzerimde kedilerim

Pikeyi atmışlar yere

Gün öyle güzel ki eylül

Sular üzerinde 

Ben diye biri

Yedigöller'de sanki 

Yapraklara anlatır en güzel öyküyü

Kendinden sakladığı

Kendinden sakladığı

Kendinden sakladığı öyküleri var onun

Yazarsa olmaz

Anlatırsa hiç olmaz

Kendine de saklamaz

Kendinden sakladığı öyküleri var 

Gelir gelmez dünyaya

Anladı

İşi gücü öykü olacak

Sular üzerinde koşacak

Renklere inanacak

Tek bir renge inansa içim yanmaz

Her renkte binlerce öykü duyacak

Yedi bin öykü ile nerelere sığacak

Yasemin Şenyurt

05.09.2019

Ankara

ağaçsız insan mı olur?

ilhan berk okudum uyanır uyanmaz

gün başlamamıştı daha

komşu sesini açmıştı radyosunun

koşa koşa sana bir mektup getiriyordum

ellerim güzel miydi

bileklerim mavi mi

deniz mi kokuyordu avuçlarım

koşa koşa gelirken

ilhan berk okudum uyanır uyanmaz

kahvaltıdan önce ve sonra

çay bir başka güzel göründü

ekmek başka güzel

peynir mavi olur mu diyeceksin

maviydi eminim

uyanır uyanmaz

kedilerim beni izliyordu

sana koşa koşa geleceğimi

benden önce biliyorlardı

ilhan berk okumamı istemişlerdi

benim için kitaplıktan seçmişlerdi

düşürmüşlerdi onu

ağacın altına

evinde ağaç mı var demeyin

ne olur

ağaçsız ev mi olur 

ağaçsız insan mı olur

uyanmıştım

ormanlar yanıyordu

ölüyordu doğa

gözlerimi beton eziyordu

uyanmıştım

sana koşa koşa orman getiriyordum

koşa koşa okyanus

mektubu açınca anlayacaksın

betona inat

ağaçlara sarılıyoruz

bırakmamacasına

kollarımızı kesecekler belki de

ayırmak için bizi 

o zaman işte ağaç insan olacağız

o zaman kollarımız olacak kuşlar

anlayacak herkes

neden şiir okuyoruz

sabahları uyanır uyanmaz 

neden mektup yazıyoruz

neden koşa koşa okyanus

getiriyorum

o zaman işte kuş sesleri kaplayacak her yeri 

yasemin şenyurt

25.08.2019 

05.16

ankara

Dağın Doruğu Sanki

Kendine bir daire buldu önce

Çevresini hesaplamak istedi

Kaçtı pi sayısı

Sahiden kaçtı

Kendine bir üçgen buldu

Çevresini hesaplayacaktı

İç açılarını falan

Dağıldı aklı

Hipotenüs  de neyin nesi

Güzel mi güzel bir öykü olmasın

Bir kumaş mı yoksa

Kandırdı kendini

Üslü sayılara

Küstü önce

Birin üssü sıfır

Eşittir bir dolunay

Fonksiyonel

Say geriye doğru

Dalgıç mısın sanki

Boğul ne olacak

Ben şimdi saymaya ikiden başlıyorum

Çift sayıları çarpıp hep sıfırdan başlıyorum

En büyük ortak böleni bulacağıma 

Okyanusa açılıyorum

Kanatlarım gümüş mü gümüş

Süzülüyorum 

Bir deri bir kemik kalıyorum adeta

Toplasam kendimi 

Hep şiir mi

Sanki bir dağın doruğu

Kierkegaard Korku ve Titreme'yi yazmamış

Sanki bir dağın doruğu

Genç Werther mutlu

Bir şeyler oluyor bana

Çıkarıyorum kendimi günlük yaşamdan

Öyle bir çıkarma işlemi ki

Seneler sürüyor

Bir soru cümlesi içinde

İçimdeki buzdan ünlem erimesin mi

Üç noktalar uçmasın mı

Mutluluğun karesini almak mıdır bu

Çarpım tablosunda

Dokuz kere sekiz

Yetmiş iki eder

Aksini iddia edemezsin derler

Ediyorum

Bu şiirde dokuz kere sekiz

Yaşam eder 

İspatıdır gökyüzü

Ağlamayacağım işte 

İnadım inat

Bu şiirin konusu ne dalgıç

Ne matem

Ne matematik

Ne bilim anladı 

Ne sanat

Gel

Kendimize beşinci işlem bulalım

Dört işlemden bunaldık 

Beşinci işleme umut tam

Gerçek zayıf

Hayal güçlü

Yasemin Şenyurt

2019

Ankara

uke çalabilirim

uke çalabilirim

ben bazen  böyleyim

sınırsız

uke çalabilir

şarkılar yutabilirim

böyleyim bazen sebepsiz

ukulele 

zıplayan pire demek

ben bazen meraklı

mırıldandı cadde

haykırdı tanrı

kapattım kulaklarımı

çalabilirim uke

serüvendir benim günüm

korkusuz ve aşık

 

yasemin şenyurt

Gökyüzünde Yalnız Gezen Balık ve

Lacivert Kale

ya ben kendimi yeniliyorsam

mavi bir aynada

ya ben kendimi koyulaştırıyorsam

lacivert kalede

ya ben derinleştiriyorsam kendimi

şiirle

ya da ben 

homo semioticus

yasemin şenyurt

25.07.2019

kurgu olmasa

kurgu olmasa

hep dikey düşerdi dikey çubuklar

kurgu olmasa

mutluluk bir gofret markası 

kurgu olmasa

an asılsız bir harita

kurgu olmasa

kutup yıldızı imkansız

gittikçe güçlenmezdim

kurgu olmasa

şimdi bir kirpiye dönüşüyorum

saat yedi suları

kurgu olmasa

pembe kalırdım

kirpiye dönüşüyorum

kurgulamak için 

kurgulamak nedenleri anlamaktır

ucunu açmaktır silginin

kurgulamak

dikiş atmaktır 

kurgulamak

gerektiği zaman gerektiği yerde olmamanın büyüsüdür

çığlıktır

her gece munch olmaktır

Yasemin Şenyurt

17.07.2019

Ankara

göz kırpar hayat

Kuşların uçuşunda

Çiçeklerin esintisinde

Hep yaşam yorgunluğu mu var sanırsınız? 

Yağmurun usandığı 

Güneşin çekimser kaldığı anlar vardır mutlaka

Yine de göz kırpar hayat size

Elini uzat der gibi 

Sizi bekler

Yorgunuz mutlaka

Yine de göz kırparız hayata

Dilimizden şarkılar eksilmeden

Kalp kalbe karşıdır 

Çalar telefonumuz

Kitap kokusundan dönünce başımız

Deniz göz kırpar

Sizi bekler

Yasemin Şenyurt

Teşekkürler Nazım Hikmet

Babamın bana ilk hediye ettiği kitap Nazım Hikmet'in şiir kitabıdır. Yıllar yıllar sonradır Tahir ile Zühre'yi okuyuşum. Güzel günlere inanmak ondan sonradır. "O şimdi ne yapıyor" diye düşünmek ondan sonradır. Bir çocuğun avcunun içindeki kediye bakışını anlatmış mıdır Nazım bilmem ama bence bütün sevdalar ondan sonradır. İnsanın kendisini, doğayı, hayatı sevmesi ve sevdanın, özgürlüğün Türkçesi Nazım şiirindedir. "Ne güzel şey düşünmek seni" yazmalı bence bütün teknelerde. " Ben artık şarkı söylemek istiyorum" diyebilmeli yediden yetmişe herkes. Başını alıp gitmeli insan Nazım Hikmet'in şiirleri ile. Bir an olsun şaşırmalı bütün günlere, gecelere ve bir ömür teşekkür etmeli  Nazım'ın şiirlerini "yüreğinden verdiğine"...

Ondan sonradır Angina Pektoris'i okuyuşum. Önce ve sonra önemini yitirir bir an. Hasret çekersiniz, özlem duyarsınız, gözleriniz dolar, şiir yazarsınız ama bilirsiniz ki şiir sizin yazdıklarınız değildir. Bilirsiniz ki yaşamı sevmeniz, özgürlüğe tutkunuz ne kadar yoğun olursa olsun onu ifade etmeniz Nazım Hikmet'in şiirleri olmadan mümkün değildir. Mümkündür belki ama kim "ben bir ceviz ağacıyım" diyebilir ve devam edebilir: "Ne sen bunun farkındasın ne de polis farkında"  

Bir an kalbiniz deli gibi çarpar ya... En iyi siz anlatabilirsiniz değil mi bunu? Ben öyle düşünmüyorum en azından kendim için. Nazım Hikmet yazmış bu anda yaşamış gibi diyorum. Bir an çok sevdiğiniz bir insanın kahkahasını duymak çok sevindirir ya insanı... Yazmak istemezsiniz bunu ama Nazım Hikmet yazmıştır. Bir an  sizin içinizde duran bir şey değildir de acı siz onun içinde olduğunuzu duyarsınız. Kendi kendinize "bundan kötüsü olamaz" dersiniz ve Nazım'ın şiirlerinden birini okursunuz. O size "herhal ilerdedir yaşanacak günlerin en güzeli" der ve o an umut vardır. O kadar güçlü duyarsınız ki umudu... Teselli etmez Nazım Hikmet. Umut cereyan eder içinizde. Anlıyorum şimdi dersiniz.  

Bir ömür teşekkür edersiniz Nazım'a. Bazen içinizdeki hayret o denli büyür ki diliniz damağınız kurur, başınız göğe eğer ve dersiniz ki ben bu duyguyu tanıyorum. Ondan sonra mı yoksa ondan önce mi okursunuz Nazım şiirini? Siz karar verin. Zor bir karar. Nazım'ın şiirlerini okuduktan sonra şiir yazmamak da zor. Yazmak daha zor...

Belki de "en güzel şiir henüz yazılmadı"...

Yasemin Şenyurt

Ankara

3 Haziran 2019